Τα Χριστούγεννα της Χαράς δεν μένουν πια εδώ!

«Ο εξαναγκασμός για χριστουγεννιάτικη χαρά ήρθε πολύ νωρίς στις ζωές όλων μας! Από τις πρώτες γιορτές -εκεί αρχές '70- που θυμάμαι έπρεπε να μπω ηρωικά στο πνεύμα των Χριστουγέννων και να νιώθω, ένεκα των ημερών, μια ανεξάντλητη χαρά. Έτσι πρόσταζαν τα βιβλία που μου διάβαζαν οι γονείς μου και μου εξηγούσαν το "τι και πώς" των ημερών, έτσι και χειρότερα μου κληροδοτήθηκε από το σχολείο με τις σχολικές γιορτές, τα δώρα αγάπης, τον έρανο για το παιδί της καθαρίστριας μέχρι τα παιδιά της Αφρικής, τις Θείες Μεταλήψεις στη γειτονική εκκλησία του Αρσακείου ή μεταγενέστερα στη μαζική Θεία Κοινωνία, όπου ο παπάς της Κοινότητας Ανοίξεως κατέφθανε με τη μαύρη του Mercedes στο προαύλιο. Στην επόμενη ώρα, με το διάκο ως βοηθό του, που κρατούσε το μαύρο βαλιτσάκι των Μυστηρίων, έστηνε την πρωτότυπη Αγία Τράπεζα στο εντυπωσιακό μαρμάρινο αμφιθέατρο του Τοσίτσειου Αρσακείου Εκάλης. Εκεί και με σειρά τμημάτων γινόταν η χριστουγεννιάτικη υποχρεωτική Μετάληψη. Τι κι αν είχες ξεχάσει να νηστέψεις και είχες καταβροχθίσει για πρωινό δυο τυροκούλουρα και σοκοφρέτες ή είχες πιει γάλα, πάντα υπήρχε η μία και μοναδική Ελληνίδα Μάνα στο σπίτι να της το εξομολογείσαι το μεσημέρι και να σου λέει: "Μην ανησυχείς, μέχρι τα 13 σου την αμαρτία την παίρνει πάντα ο γονιός!". 

 

photografeio.JPG

«Στο γραφείο ξέρω πώς να επιβιώνω, στις χριστουγεννιάτικες αργίες δεν έμαθα ποτέ!».


Η καθιερωμένη φωτογραφία στη σχολική φάτνη, που 12 χρόνια παρέμενε ίδια, με χαλασμένο το κεφάλι του Ιωσήφ και επισκευασμένο πρόχειρα με λευκοπλάστ και εμείς, δύο σειρές χαμογελαστές, όλες οι αγαπημένες και μη συμμαθήτριες με τη δασκάλα-Frau να καμαρώνει το ίδιο κάθε χρόνο.
Η φωτεινή εξαίρεση της εποχιακής μελαγχολίας μου ήταν η δεκαπενθήμερη αργία του σχολείου, η οποία έγινε βάσανο κι αυτή γιατί εκείνη η επί μακρόν "αγρανάπαυση-εγκλεισμός στο διαμέρισμα" ήταν χειρότερο μαρτύριο για ένα κοριτσάκι, που η μοναδική του βόλτα ήταν οι αγορές στον μπακάλη και η μία και μοναδική εκδρομή στην κεντρική αγορά της Αθήνας με τον μπαμπά. Και το τελευταίο δύο φορές νομίζω έγινε όλο κι όλο, αφού στην ηλικία των οκτώ χρονών, όταν ρώτησα τον πατέρα μου αν θα μου φέρει κάτι ο Άη Βασίλης, με κοίταξε υποτιμητικά και μου είπε πως δεν πληρώνει μια περιουσία σε ιδιωτικό σχολείο για να πιστεύω οκτώ χρονών γυναίκα σε αυτές τις αηδίες! Ήταν και το τελευταίο δώρο νομίζω που πήρα Χριστούγεννα από τον πατέρα μου ως επίσημο χριστουγεννιάτικο δώρο, έναν υπερφυσικό πλαστικό μπέμπη από την πλατεία Κάνιγγος, τον οποίο ταλαιπώρησα βάφοντάς τον με τα κραγιόν της μάνας μου και ξεριζώνοντάς του μάτια και αυτιά στις ατέλειωτες ώρες της ανίας μου. Βαρετά, μίζερα, φτωχικά Χριστούγεννα με υποχρεωτικό στολισμό -ως η μικρότερη γαρ- ενός θλιβερού στην όψη ψεύτικου χριστουγεννιάτικου δέντρου που ο κατασκευαστής του πρέπει να ήταν υπέρμαχος της ιαπωνικής αισθητικής, αφού τα κλαδιά του ήταν σαν εναπομείναντα κλωνάρια πλαστικού έλατου από την ατομική έκρηξη της Χιροσίμα. Το γνωστό φαρμακευτικό βαμβάκι και οι ασημένιες μακριές κλωστές, μαζί με ανακατεμένες σπασμένες και μη μπάλες και καμπανίτσες, λάφυρα -στοιβαγμένα σε ένα χαρτόκουτο- από μια άλλη εποχή ευμάρειας και ευτυχίας των νιόπαντρων γονιών μου, με έβαζαν σε σκέψεις κάθε Χριστούγεννα, αφού έβρισκα πάντα πατέντες να κολλάω τις παλιές μπάλες, αλλά και να κρεμάω με ιδέες Martha Stewart ανακυκλωμένα στολίδια, γιατί για νέα αγορά δεν υπήρχε ποτέ budget.

Το χριστουγεννιάτικο υπερθέαμα των διακοπών ολοκληρωνόταν πάντα με μια επίσκεψη με το τρόλεϊ Νο8 στην στάση ΜΙΝΙΟΝ. Αποβίβαση και κανονικό οφθαλμόλουτρο στις βιτρίνες, λες και είχαμε ζωντανή αναμετάδοση με τα Harrod's, όπου διάφορες ξεβιδωμένες και μη κούκλες και μάγοι με γένια που ήταν από την προηγούμενη φρεσκοκολλημένα με ψαρόκολλα, έκαναν εντύπωση σε όλους εμάς τους μικρούς και άπειρους, αλλά και στις στρατιές των επαρχιωτών που περίμεναν να βγάλουν φωτογραφία τα βλαστάρια τους με τον Άη Βασίλη, που συνήθως ήταν ένας κοντός συνταξιούχος με ξεκολλημένα βαμβακένια γένια! "Εγώ σε αυτό το ρεζιλίκι δεν συμμετέχω", μου δήλωνε από την αρχή ο διευθυντής δημόσιος υπάλληλος πατέρας μου, αφού δεν ανεχόταν ποτέ πως θα εκδήλωνα κάποια τέτοια μωρουδίστικη αφελή επιθυμία. Οι μέρες κυλούσαν ανιαρά, με διάβασμα βιβλίων, ζωγραφική και τηλεόραση με αγαπημένες ελληνικές ταινίες που από τότε μας είχαν γίνει ήδη βαρετές από τη συνεχή επανάληψη. Βράδυ Πρωτοχρονιάς, επανένωση με ξαδέλφια και διακοπή από γνωστές παραδοσιακές ελληνικές ίντριγκες με συγγενείς "για το καλό της χρονιάς", μια ατέλειωτη μελαγχολία που με έπνιγε από παιδί και σαν χιονόμπαλα κατρακυλά από οροσειρές πλήξης χρόνων και έρχεται καταπάνω μου, ένα βουνό πια έτοιμο να συνθλίψει, όταν οι χρονιές δεν είναι πια χαρούμενες όπως κάποιες άλλες, αλλά μοιάζουν μίζερες και θλιβερές, όπως πολύ πολύ παλιά.     

Δεν έζησα ως παιδί τίποτε από αυτό που αποκαλούν χαρά των Χριστουγέννων. Μόνο χρόνιες δυσκολίες έχω να θυμάμαι κι ένα ζευγάρι -τους γονείς μου- να κάνουν ξανά και ξανά τους ίδιους λογαριασμούς, να διαπιστώνουν αν με το διπλό εορταστικό μισθό του Δημοσίου πληρώνονταν οι υποχρεώσεις. Δεν κρύφτηκαν ποτέ από μένα σε αυτά, αντίθετα με άφηναν να ρουφάω σαν σφουγγάρι τα προβλήματά τους (μη γνωρίζοντας τι είδους φορτίο μου μεταβίβασαν για πάντα) ακούγοντας τον πατέρα μου να λέει πως πρέπει για το καλό μου να τα ξέρω όλα, να συμμετέχω στα δύσκολα για να μην έχω παράλογες απαιτήσεις και οραματισμούς. "Εσύ δεν θα γίνεις κυρία του καναπέ ποτέ!", μου έλεγε. "Θα βγεις για κυνήγι στην κοινωνία, πρέπει να πιάσεις όπλο από μικρή!" Έχω την εντύπωση, μετά από 40 χρόνια, πως αυτό το όπλο έφυγε από τον ώμο μου για πολύ λίγο, τόσο λίγο που έχει λυγίσει κι αυτός από το συνεχές βάρος. Αυτό αισθάνομαι αυτές τις μέρες και δεν το αρνούμαι πλέον.  

 

photochristmas.JPG

Χριστούγεννα, 2000.

Μοναδικές φορές που ξέφυγα όλες κι όλες ήταν όταν έγινα εγώ μάνα με μικρά παιδιά και απέδρασα μαζί με αυτά, έστω κι αν ήταν μωρά, χιλιάδες μίλια μακριά, σαν έτοιμη από καιρό να ξεφύγω από τις αναμνήσεις του παρελθόντος που με σφυροκοπούσαν. Έζησα, ταξίδεψα και χάρηκα επιτέλους. Έπαψα να θεωρώ αυτές τις μέρες "κατάρα" και είπα πως θεραπεύτηκα, αν και πισωγύρναγα όταν μεσολάβησαν θάνατοι και αυτές οι μέρες σε φέρνουν ακόμα πιο κοντά με τις "αγαπημένες σου χαμένες ψυχές".

Τα τελευταία χρόνια έπαψε γενικά η χαρά, όχι μόνο σε μένα, αλλά και σε πολλούς, πάρα πολλούς, αν όχι στους περισσότερους σε αυτή τη χώρα.

Περπατάς σε πολυσύχναστους δρόμους, κυρίως στο κέντρο της πόλης, και βλέπεις ανθρώπους με δυστυχισμένο βλέμμα να περιπλανιούνται, δεν γελούν, μόνο σκέφτονται. Έχω περάσει πολλές ώρες πίσω από το τζάμι στην θέση του συνοδηγού ή του οδηγού, αργά τη μέρα, αλλά και τη νύχτα, μόνο και μόνο για να περιεργάζομαι τα πρόσωπα των ανθρώπων, των επιβατών των λεωφορείων που ακουμπούν αποκαμωμένοι τα μέτωπά τους στα τζάμια ή κρατώντας τις χειρολαβές με βλέμμα άδειο και σκοτεινό. Χαρά έχουν μόνο οι εκ γενετής ανυποψίαστοι και τα παιδιά, μόνο αυτά έχουν αυτήν την άδολη χαρά που χαίρονται για να χαρούν, γιατί έτσι πρέπει, γιατί έτσι τους έμαθα κι εγώ να κάνουν, γιατί τελικά νέοι είναι ας το χαρούν τώρα που χαρά και λύπη βρίσκουν σαν ξέσπασμα τον ίδιο δρόμο, τη διασκέδαση.

Πριν από τρία χρόνια στην αλλαγή του χρόνου, αυτή η δαιμονισμένη χριστουγεννιάτικη χιονοστιβάδα που κουβαλάω μέσα μου, έσκασε σαν να την πυροδότησα επίτηδες. Με πρόσχημα τα πάρτι των έφηβων παιδιών μου με τις πιτζάμες σχεδόν οδήγησα σε όλη την επαρχιώτικα στολισμένη Αθήνα πάνω κάτω δύο φορές και είδα επίτηδες το χάραμα στην Εθνική Οδό Αθηνών – Λαμίας, σταματημένη, αποκαμωμένη από σκέψεις, κατήφεια και βάρος στην ψυχή. Ένα τεράστιο βάρος που απορώ πώς και πού στο καλό βρίσκει χώρο σε μια τόση δα ψυχή και τη δηλητηριάζει. Γύρισα σπίτι κατάκοπη, θυμάμαι, επίτηδες ερείπιο εξαντλώντας τον εαυτό μου για να μπω σε ύπνο σαν χειμερινή νάρκη χωρίς ξυπνημό. Το πρωτοχρονιάτικο μεσημέρι ήταν το ίδιο μίζερο, ηλιόλουστο με 20 βαθμούς, ανισόρροπο εποχής κι αυτό. Άλλωστε ποτέ δεν υπάρχει χιόνι όταν το χρειάζεσαι πραγματικά για κάθαρση και χαρά για να είναι ασορτί με αυτές τις μέρες, παρά μόνο για διαφήμιση στην τηλεόραση με Άη Βασίλη σε προσφορές τιμών σε ηλεκτρικά είδη! Τους κοίταξα κλεφτά όλους στο τραπέζι και ήταν τουλάχιστον όλοι καλά, ήμασταν όλοι μαζί, δεν έλειπε κανείς, χαρούμενα τα παιδιά στη γενική τους άγνοια. Σκέφτηκα πώς θα ήταν αν ήμασταν με βάρδιες στο νοσοκομείο, γιατί κάποιος από μας κινδύνευε! Και μόνο η μυρωδιά της απολύμανσης που είχα οσφριστεί τέσσερις φορές κατά τη διάρκεια του χρόνου εκείνου που είχε περάσει και είχα νοσηλευτεί εγώ, με έκανε να σηκωθώ με νέο κουράγιο, αναθεματίζοντας τον εαυτό μου και την αχαριστία του. Από εκείνα τα Χριστούγεννα δεν έχω λόγο να κρυφτώ πίσω από το δάχτυλό μου και να πω ότι διορθώθηκαν τα πράγματα στις ζωές όλων μας. Ένα αδιάκοπο σταμάτημα και ξεκίνημα και επιστροφή στο ίδιο σημείο εκκίνησης, στην ίδια αναθεματισμένη ουρά μποτιλιαρίσματος περιμένουμε όλοι.  

 

photofamily.JPG

Χριστούγεννα, 2004, με το νεογέννητο Άρη. 

 

Η μελαγχολία μου, φυσικά, επέστρεψε και φέτος. Πριν μια εβδομάδα ήμουν χειρότερα εμφανώς, κάποιες ώρες της μέρας μάλλον δεν μπορούσα ούτε να μιλήσω. "Μα τι εξαναγκασμός είναι αυτός», έλεγα και ξανάλεγα στον ίδιο μου τον εαυτό και τι είδους προσδοκίες πρέπει τελικά να κατασκευάζουμε για τις μέρες των γιορτών, όταν τις περισσότερες από αυτές τις μέρες το μεγαλύτερο ποσοστό των ανθρώπων των πόλεων θέλουν να κρυφτούν κάτω από ένα πάπλωμα και να βλέπουν ασπρόμαυρες ταινίες περιμένοντας να έρθει η μέρα να αρχίσει το γραφείο και η πραγματική ζωή, αυτή που ξέρουν να επιζούν!

Ρεαλισμός, ωμότητα, πραγματικότητα, πάρτε το όπως θέλετε, αλλά τα λευκά Χριστούγεννα και οι βραδινοί περίπατοι στο χιόνι με παρέες που γελούν ξέγνοιαστα ανήκουν σε αυτά που ζήσαμε, και κάποιοι ζήσαμε αρκετά και καλά! Πάνε αρκετά χρόνια πριν, αλλά έγιναν κι αυτά και τα παρατηρώ αυτές τις μέρες βλέποντας παλιά βίντεο που δεν τα είχα ξαναδεί. Σχεδόν δεν με αναγνωρίζω, μια άλλη ήρεμη γυναίκα με ελαφριά φωνή και τόνο ομιλίας και ακόμα πιο ανάλαφρο περπάτημα με ανοιχτό θαρραλέο βήμα. Μια μικρή φρέσκια μαμά με μωρά που μπουσουλάνε και στέλνουν φιλάκια στην κάμερα, λένε τα κάλαντα σε μια δική τους μωρουδίστικη ακαταλαβίστικη γλώσσα, που μόνο εγώ αναγνωρίζω. Χρόνια όμορφα που με πλάνεψαν και με έθρεψαν τόσο όμορφα, αλλά έφυγαν και γρήγορα σαν άσπρα συννεφάκια.

Είναι βαριά και αυτά τα Χριστούγεννα για μερικούς και μέσα σε αυτούς είμαι και εγώ γιατί ανήκω δυστυχώς σε αυτούς που σκέφτονται πολύ και θυμούνται τα πάντα. Θα ήταν ευτύχημα να ήμουν καλύτερος χαρακτήρας, ταπεινότερος, καλύτερος άνθρωπος, υπερθεματίζω υπομονετικότερος, αλαφροΐσκιωτος, μοιρολάτρης, πιο ευγνώμων, θεοσεβούμενος και πιο θρήσκος. Τα ίδια σκεφτόμουν και εξομολογούμουν στον ιερέα μικρή -όταν με το ζόρι με πήγαινε με τρόμο η μάνα μου- τα ίδια σκέφτομαι και τώρα σαν να μην πέρασε μια μέρα! Σίγουρα όλα θα ήταν καλύτερα και τακτικότερα στην ψυχή μου, θα έπαυα να κάνω βλάσφημες σκέψεις και να αποζητώ περισσότερα, έτσι μου έλεγε και με στόμφο ο παπάς του Αγίου Ελευθερίου κατά το πόρισμα της εξομολόγησης, αλλά "εσύ κρύβεις ένα θηρίο ανήμερο μέσα σου που σε κατατρώει", μου έλεγε η μάνα μου όταν με μάλωνε πάντα και μυαλό δεν έβαζα.

Πόσο δίκιο είχε! Αυτό το θηρίο προσπαθώ να βάλω για ύπνο κι αυτά τα Χριστούγεννα, που κατά την παράδοση που μας κληροδοτήθηκε και διαιωνίζουμε και οι ίδιοι, πρέπει να είμαστε μόνο χαρούμενοι και ευγνώμονες. Αυτό το θηρίο προσπαθώ να ενημερώσω που βρυχάται στην ψυχή μου και αγριεύει και με φοβίζει για τις αντιδράσεις μου, μια και δεν είμαι πια 13 να πάρει καμιά μάνα τις αμαρτίες μου πάνω της για να με ξαλαφρώσει χαριστικά!

Ελπίζω να έρθει κάποια μέρα να κοιμίσω και να νικήσω για πάντα αυτό το φοβερό θεριό για να πάψω να περιμένω σαν υπερφυσική μπέμπα τη Χαρά των Χριστουγέννων, που στην τελική δεν μένει καν εδώ! 

Θα επανέλθω με το πέρασμα των ημερών με ανανεωμένη διάθεση. Καλές γιορτές με καλές σκέψεις σε όλους!