Dalida: Μια κινηματογραφική ζωή με άδοξο τέλος

ΔΑΛΙΔΑ3 2

 

 

H ταινία για τη ζωή της Δαλιδά, «Ciao Amore... Dalida», της Λίζα Αζουέλος, με πρωταγωνίστρια τη Σβέβα Αλβίτι, άνοιξε το 18ο Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου σε μια λαμπερή πρεμιέρα στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση, και πλέον προβάλλεται στους ελληνικούς κινηματογράφους.
Αφορμή για τη δημιουργία της είναι μια θλιβερή επέτειος: στις 3 Μαΐου συμπληρώνονται 30 χρόνια από την αυτοκτονία της Δαλιδά. Επί της ουσίας, όμως, δε χρειαζόταν αφορμή για να γυριστεί, γιατί η Δαλιδά, ως μουσικό φαινόμενο, αισθησιακή γυναίκα με πολυτάραχη ερωτική ζωή, συναισθηματικά ευάλωτη, που βίωσε τις αυτοκτονίες τριών συντρόφων της, αλλά και την απώλεια της δυνατότητας να γίνει μητέρα, δεν έπαψε ποτέ να απασχολεί – ναι, οι δίσκοι της έχουν ακόμη τεράστια ζήτηση!

 

 

ΔΑΛΙΔΑ19

 

Mε τον Ιβ Μοντάν.

 

 

Η Ιολάντα Κριστίνα Ζιλιότι, όπως ήταν το πραγματικό της όνομα, γεννήθηκε στην Αίγυπτο από Ιταλούς γονείς, με καταγωγή από την Καλαβρία. Ο πατέρας της ήταν το πρώτο βιολί της Όπερας του Καΐρου και η μικρή Ιολάντα πέρασε τα παιδικά της χρόνια ανάμεσα σε χριστιανούς, μουσουλμάνους και άραβες, που τότε ζούσαν ειρηνικά μεταξύ τους. Ίσως αυτό να ήταν η ρίζα της καλλιτεχνικής της ταυτότητας, η οποία ήταν πολυπολιτισμική, με τη Δαλιδά να έχει ηχογραφήσει τραγούδια σε επτά γλώσσες. Επίσης, μικρή, πέρασε μια μεγάλη περιπέτεια με τα μάτια της, που την ανάγκασε να ζήσει 40 μέρες στο σκοτάδι με μόνη συντροφιά τη μουσική από το βιολί του πατέρα της. Έκτοτε δεν έβλεπε καλά, αλλά αναζητούσε πάντα το φως. Το βρήκε στους προβολείς της δημοσιότητας, έγινε θρύλος, αλλά ποτέ ευτυχισμένη. Η όμορφη, λαμπερή, χαμογελαστή γυναίκα της σκηνής βυθιζόταν πολύ συχνά σε συναισθηματικά σκοτάδια.

 

 

ΔΑΛΙΔΑ15

 

Με τον Σαρλ Αζναβούρ.

 

 

Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΕΝOΣ ΜYΘΟΥ

Το 1951 η Ιολάντα παίρνει μέρος σε καλλιστεία, σκανδαλίζοντας τη συντηρητική οικογένειά της, και δη τον πατέρα της, με τον οποίο δεν είχε ποτέ ανέφελες σχέσεις. Ακολούθως κάνει τα πρώτα της βήματα στη σόουμπιζ, μελαχρινή ακόμη, ως μοντέλο. Το 1954, στα 21 της χρόνια, αναδεικνύεται «Μις Αίγυπτος», διάκριση που της ανοίγει τις πόρτες της κινηματογραφικής βιομηχανίας του Καΐρου ή, διαφορετικά, της αιγυπτιακής εκδοχής του Χόλιγουντ, όπου πρωταγωνίστησε σε ταινίες β' διαλογής. Εκεί την εντόπισε ο Γάλλος σκηνοθέτης, Μαρκ ντε Γκαστέν, ο οποίος δε δυσκολεύτηκε να την πείσει να τον ακολουθήσει στη Γαλλία, για να κάνει καριέρα αλά Μπριζίτ Μπαρντό. Ήταν αυτός που της έδωσε το όνομα Δαλιδά, εμπνευσμένος από την ταινία «Σαμψών και Δαλιδά», με πρωταγωνίστρια τη Χέντι Λαμάρ. Ανήμερα των Χριστουγέννων του 1954, εκείνη πέταξε για το Παρίσι μ' ένα εισιτήριο χωρίς επιστροφή. Εκεί, δεν κατάφερε να κάνει καριέρα ηθοποιού, έγινε ωστόσο παγκόσμια σταρ του τραγουδιού – με ξανθή κόμη πλέον! Την «αποκάλυψε» ο Μπρούνο Κοατρίξ, ο οποίος μόλις είχε μετατρέψει το παλιό σινεμά «Ολυμπιά» σε μιούζικ χολ, και το άλμα για εκείνη ήταν μεγάλο, από το καμπαρέ στο οποίο τραγουδούσε για να βγάλει τα προς το ζην. Το πρόγραμμα του «Ολυμπιά» μεταδιδόταν από το ραδιοφωνικό σταθμό Europe 1, κι έτσι την άκουσαν ο καλλιτεχνικός διευθυντής Λουσιέν Μορίς και ο ιδιοκτήτης της ομώνυμης δισκογραφικής εταιρείας, Έντι Μπάρκλεϊ. Το πρώτο της τραγούδι, με τίτλο «Madonna», πέρασε αδιάφορο, αλλά το δεύτερο, το 1956, το περίφημο «Bambino», πούλησε 300.000 δίσκους και το Σεπτέμβριο του 1957 απονεμήθηκε στη Δαλιδά ο πρώτος χρυσός δίσκος παγκοσμίως! Ένα μεγάλο αστέρι είχε γεννηθεί.

 

ΔΑΛΙΔΑ4

 

Με τον Λουσιέν Μορίς στις Κάννες το 1962.

 

 

Το 1961 παντρεύεται τον ατζέντη της, πλέον, Λουσιέν Μορίς, αποκτώντας έτσι τη γαλλική υπηκοότητα, αλλά τον εγκαταλείπει μερικούς μήνες αργότερα: «Ήμουν πολύ νέα για να με διορθώσει κάποιος» είπε χρόνια μετά. Λατρεμένη από το κοινό, καταξιώνεται με τις ερμηνείες της, τραγουδώντας στο πλευρό του Σαρλ Αζναβούρ, και το έντονο ιταλοαραβικό αξάν της γίνεται το ''σήμα κατατεθέν'' της.

 

ΔΑΛΙΔΑ9

 

Διακοπές στην Κρήτη.

 

ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟΣ ΧΑΜΑΙΛΕΟΝΤΑΣ

Η Δαλιδά είχε μια μοναδική ικανότητα να μεταμορφώνεται ή να αναγεννάται μέσα από τις στάχτες της. Στις αρχές της δεκαετίας του '60 καθιερώνεται ως ποπ σταρ και η επιτυχία της «Itsi, Bitsi Petit Bikini» (που έχει διασκευάσει στα ελληνικά η Πωλίνα), χαρακτηρίζει την εποχή, ενώ τραγουδά στα γαλλικά τον «Ζορμπά», του Θεοδωράκη, και «Τα Παιδιά του Πειραιά», του Χατζιδάκι. Ωστόσο, οι καλλιτεχνικές εναλλαγές της συνδέονται αναπόσπαστα με την προσωπική της ζωή. Μετά το χωρισμό από τον καλλιτεχνικό της μέντορα, εμπλέκεται ερωτικά με το ζωγράφο Ζαν Σομπιέσκι, σχέση που επίσης δε θα κρατήσει πολύ – κατά πολλούς, αυτή η σχέση ήταν ο λόγος για τη διάλυση του γάμου της. Κάπου, εκεί, στα 30 της, έπειτα από έναν αποτυχημένο δεσμό μ' ένα φοιτητή, κάνει μια έκτρωση που της στερεί τη δυνατότητα να γίνει μητέρα, κάτι που δεν ξεπέρασε ποτέ. Το 1966 είναι η χρονιά που το κοινό γνωρίζει την ξανθιά Δαλιδά, η οποία ζει σ' ένα πολυτελές σπίτι στη Μονμάρτη και, κυρίως, αρχίζει να διαβάζει, δείχνοντας ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ανατολίτικη φιλοσοφία. Είναι η περίοδος που μπαίνει στη ζωή της, με τη μορφή σφοδρού έρωτα, ο νεαρός Ιταλός καλλιτέχνης Λουίτζι Τένκο, με τον οποίο θα ετοιμάσουν ένα τραγούδι για το διαγωνισμό του Σαν Ρέμο το 1967. Το «Ciao Αmore» (απ' όπου και ο τίτλος της ταινίας για τη ζωή της) δεν προκρίνεται, και ο Τένκο κάνει κάτι ακραίο: αυτοκτονεί! Η ερωτευμένη Δαλιδά δεν το αντέχει, καθώς μόλις λίγες μέρες πριν είχαν ανακοινώσει το γάμο τους. Κάνει την πρώτη της απόπειρα αυτοκτονίας, που αποτυγχάνει από σύμπτωση: η καθαρίστρια του ξενοδοχείου μπήκε στο δωμάτιό της και τη βρήκε λιπόθυμη. Είχε πάρει υπερβολική δόση βαρβιτουρικών. «Δεν είχα παρά μόνο μία σκέψη: τον Λουίτζι. Ήμουν ανακουφισμένη, θα πήγαινα να τον βρω» θα πει χρόνια μετά. Και είναι ο Λουσιέν Μορίς, ο πρώτος της σύζυγος, ο οποίος σπεύδει να τη στηρίξει.

 

ΔΑΛΙΔΑ7

 

 

Τρία χρόνια μετά, ωστόσο, η Δαλιδά δέχεται ένα δεύτερο ισχυρό προσωπικό χτύπημα: ο Μορίς αυτοκτονεί, και γύρω από το όνομά της αρχίζει να πλέκεται μια «κατάρα» για τους ερωτικούς συντρόφους της. Η σταρ στρέφεται σε θεολογικά και φιλοσοφικά δοκίμια, αφήνοντας πίσω της για τα καλά τις εποχές που τραγουδούσε ανέμελες επιτυχίες σαν το «Petit Gonzalez». Παραμένει, όμως, λατρεμένη σταρ. Και, ως τέτοια, επανεφευρίσκει τον εαυτό της. Επιστρέφει στη σκηνή ως λευκοφορεμένη Μαντόνα, που, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, πενθεί τους νεκρούς της έρωτες. Και έτσι ερμηνεύει το 1970 το «Darla Dirladada», διασκευή του παραδοσιακού καλυμνιώτικου σκοπού. Ζητά να εμφανιστεί στο «Ολυμπιά», πάντα sold out μ' εκείνη στη σκηνή του στη δεκαετία του '60, αλλά της το αρνούνται, μην πιστεύοντας στο νέο της στιλ. Νοικιάζει η ίδια το χώρο για τρεις εβδομάδες και θριαμβεύει! Σε μια περίοδο που τα ντουέτα είναι πολύ της μόδας, η Δαλιδά θα ερμηνεύσει το 1972, παρέα με τον Αλέν Ντελόν, παλιό της φίλο και, όπως λέγεται, εραστή της την περίοδο που ο Γάλλος γόης ήταν αρραβωνιασμένος με τη Ρόμι Σνάιντερ, το «Paroles Paroles», που έγινε τεράστια επιτυχία μέχρι και στην Άπω Ανατολή, παρότι δεν ήταν οι πρώτοι ερμηνευτές του.

 

ΔΑΛΙΔΑ16

 

 

Μεταξύ των εραστών της θρυλείται ότι περιλαμβάνεται και ο Φρανσουά Μιτεράν – λέγεται πως οι άντρες των γαλλικών μυστικών υπηρεσιών τον αποκαλούσαν «Mimi L' amoroso».

 

ΤΟ ΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΔΕΝ ΕΔΥΣΕ ΠΟΤΕ

 

Τη δεκαετία του '70 μεσουρανεί η ντίσκο μουσική και η Δαλιδά λάμπει ακόμη περισσότερο μέσα σε τουαλέτες με παγέτες. Παράλληλα, δεν ξεχνά τη γενέθλια γη της, κι έτσι το 1978 χαρίζει στο κοινό το πρώτο διεθνές hit «ράι» μουσικής. Tο «Il Venait d'Avoir Dix-Huit Ans» κατέκτησε την πρώτη θέση σε εννέα χώρες, το «Gigi l'Amoroso», που κυκλοφόρησε το 1974, έφτασε στο νούμερο ένα σε 12 χώρες, ενώ το 1978 ηχογράφησε το «Salma Ya Salama», που βασίζεται σε παραδοσιακό αιγυπτιακό τραγούδι, και λόγω της επιτυχίας του μεταφράστηκε από τα αραβικά στα γαλλικά, τα ιταλικά και τα γερμανικά, παραμένοντας μεταξύ των πρώτων στα ethnic hits παγκοσμίως. Αυτό και πολλά άλλα τραγούδια στα αραβικά, όπως τα «Helwa ya Βalady» και «Ahsan Nass» έγιναν εξαιρετικά δημοφιλή στην Αίγυπτο, κάνοντας τη Δαλιδά την πρώτη τραγουδίστρια που κατάφερε να σπάσει το φράγμα που διαχωρίζει την αραβική με τη δυτική μουσική. Στη χώρα την υποδέχονταν σαν βασίλισσα, με τον Αιγύπτιο Πρόεδρο να την παραλαμβάνει ο ίδιος από το αεροδρόμιο. Το 1981, το πρώτο βράδυ των εμφανίσεών της στο «Ολυμπιά», η Δαλιδά έγινε η πρώτη τραγουδίστρια στον κόσμο που βραβεύτηκε με διαμαντένιο δίσκο, σε αναγνώριση του ρεκόρ των πωλήσεων της, οι οποίες, σ' εκείνο το σημείο της καριέρας της, είχαν υπερβεί τα 86 εκατομμύρια. Συνολικά, έλαβε 55 χρυσούς δίσκους και ένα διαμαντένιο, πούλησε περισσότερα από 86 εκατομμύρια αντίτυπα σε όλο τον κόσμο, ενώ πρωταγωνίστησε σε 11 ταινίες και δύο αυτοβιογραφικά ντοκιμαντέρ.

 

 

 

ΔΑΛΙΔΑ18

 

Με τον Χούλιο Ινγκλέσιας.

 

ΔΑΛΙΔΑ10

 

Με τη Νάνα Μούσχουρη.

 

 

ΔΑΛΙΔΑ8

 

Mε τον Ρισάρ Σανφρέ, τον τελευταίο της σύντροφο.

 

 

Τελευταίο άλμπουμ της ήταν το «Le Visage de l'Amour», το 1986. Η αγάπη, όμως, είχε δείξει το σκληρό της πρόσωπο στη Δαλιδά. Ήδη δύο χρόνια πριν είχε αποχαιρετήσει έναν ακόμη εραστή: ο Ρισάρ Σανφρέ, που ήθελε να τον αποκαλούν Κόμη του Σεν Ζερμέν, σύντροφός της για αρκετά χρόνια, έδωσε τέλος στη ζωή του δύο χρόνια μετά το χωρισμό τους. «Φέρνω ατυχία στους άντρες που αγαπώ» θα πει η Δαλιδά με τρεμάμενη φωνή. Στις 3 Μαΐου του 1987 αποφασίζει να δώσει τέλος στη ζωή της, έχοντας λάβει ισχυρή δόση βαρβιτουρικών. Τη στιγμή εκείνη ετοίμαζε δύο νέα τραγούδια, που δεν κατάφερε να ολοκληρώσει. «Η ζωή μου άρχισε να γίνεται ανυπόφορη. Συγχωρέστε με» έγραφε στο σημείωμα που άφησε. Η ζωή της έσβησε, όχι όμως και το άστρο της.

 

 

Μελίνα Κολιτσοπούλου